Ta strona została niedawno przetłumaczona z islandzkiego. Widzisz błąd albo znasz lepsze sformułowanie? Będę wdzięczny za wiadomość: [email protected].
Ile jeszcze do świąt?
Święta zaczną się za
- –dni
- –godzin
- –minut
- –sekund
Wigilia, 24 grudnia, godz. 18:00 czasu islandzkiego.
Poranek Bożego Narodzenia
Wieniec adwentowy czeka na pierwszą niedzielę Adwentu.
- Świeca Proroków
- Świeca Betlejemska
- Świeca Pasterzy
- Świeca Aniołów
Trzynastu islandzkich Mikołajów
Islandzkie dzieci nie czekają na jednego Mikołaja, tylko na trzynastu jólasveinar, psotnych braci, którzy mieszkają w górach ze swoją matką, trollicą Grýlą. Schodzą do ludzi po kolei, co noc kolejny, przez trzynaście nocy przed świętami. Od 11 grudnia dzieci stawiają but w oknie sypialni, a Mikołaj, który przychodzi tej nocy, zostawia w nim mały prezent albo ziemniaka, jeśli ktoś był niegrzeczny. Po świętach bracia wracają w góry w tej samej kolejności: pierwszy w Boże Narodzenie, ostatni w święto Trzech Króli, 6 stycznia.
- 1
Stekkjastaur Sztywnonogi z Owczarni
12 grudniaMa sztywne kolana, a mimo to zakrada się do owczarni, żeby possać mleko owiec, z różnym skutkiem.
- 2
Giljagaur Wąwozowy Gamoń
13 grudniaChowa się w wąwozach i wślizguje do obory, żeby zlizać pianę z mleka.
- 3
Stúfur Kurdupel
14 grudniaNajmniejszy z braci, podkrada patelnie, żeby wyskrobać z nich przypalone resztki.
- 4
Þvörusleikir Liżący Łyżki
15 grudniaChudy jak drewniana łyżka, wylizuje łyżki do czysta, gdy nikt nie patrzy.
- 5
Pottaskefill Skrobigarnek
16 grudniaCzeka, aż dzieci zostaną gdzieś zawołane, i wtedy wyskrobuje resztki z garnków.
- 6
Askasleikir Lizimiska
17 grudniaChowa się pod łóżkiem i porywa askur, dawną drewnianą miskę z pokrywką, gdy tylko ktoś postawi ją na podłodze.
- 7
Hurðaskellir Trzaskacz Drzwiami
18 grudniaTrzaska drzwiami w środku nocy, aż domownicy zrywają się ze snu.
- 8
Skyrgámur Pożeracz Skyru
19 grudniaRozbija pokrywę beczki ze skyrem i je, aż prawie pęka. Skyr to gęsty islandzki przysmak mleczny, podobny do jogurtu.
- 9
Bjúgnakrækir Porywacz Kiełbas
20 grudniaWspina się pod belki stropowe i porywa kiełbasy wędzące się tam w dymie.
- 10
Gluggagægir Podglądacz z Okna
21 grudniaZagląda przez okna i wypatruje czegoś smacznego do zwędzenia.
- 11
Gáttaþefur Wąchacz spod Drzwi
22 grudniaJego nos wyczuwa z daleka laufabrauð, cienki islandzki chlebek świąteczny, nawet w najciemniejsze zimowe dni.
- 12
Ketkrókur Hak na Mięso
23 grudniaW dzień św. Thorlaka, 23 grudnia, spuszcza przez komin długi hak i porywa hangikjöt, wędzoną jagnięcinę na święta.
- 13
Kertasníkir Żebrak Świec
24 grudniaW Wigilię chodzi za dziećmi i żebrze o ich świeczki, bo światło to dla niego najpiękniejsza rzecz na świecie.
O stronie Jóladagur
Mała strona na czas radosnego oczekiwania.
Jóladagur to po islandzku Boże Narodzenie. To prywatna strona: jedno odliczanie, cztery świece wieńca adwentowego i trzynastu islandzkich Mikołajów. Bez rejestracji, bez ciasteczek i bez rozpraszaczy. Tylko dni, które zostały, i światła, które zapalają się jedno po drugim. Z rogu ekranu czuwa Arís, maskotka firmy Tölvuaðstoð.
Ku pamięci mojego ojca, Ólafura Jónssona, który był dzieckiem świąt w pełnym tego słowa znaczeniu, bo urodził się 19 grudnia, i rodowitym mieszkańcem Hafnarfjörður. Uwagi i miłe świąteczne wspomnienia chętnie przyjmę pod adresem [email protected].
Pytania i odpowiedzi
- Ile dni zostało do świąt na Islandii?
- Odliczanie na górze strony pokazuje, ile zostało do świąt, w dniach, godzinach, minutach i sekundach. Liczy do godz. 18:00 w Wigilię, 24 grudnia, kiedy na Islandii zaczynają się święta. Jeśli jesteś w innej strefie czasowej, strona pokazuje też, która to będzie godzina u Ciebie.
- Dlaczego święta na Islandii zaczynają się w Wigilię o 18:00?
- Tak jak w Polsce, najważniejszy jest wieczór 24 grudnia. O 18:00 w radiu rozbrzmiewają kościelne dzwony, które ogłaszają początek świąt. Rodziny zasiadają wtedy do uroczystej kolacji, a po niej otwierają prezenty. To pozostałość dawnego zwyczaju, by święto zaczynać wieczorem poprzedniego dnia. Święta trwają do 6 stycznia.
- Kim są islandzcy Mikołajowie?
- To trzynastu psotnych braci z islandzkiego folkloru, synów trollicy Grýli i jej męża Leppalúðiego. W dawnych opowieściach byli strasznymi łobuzami, którzy kradli jedzenie; dziś są milsi i przynoszą dzieciom drobne prezenty. Imię każdego z nich opisuje jego ulubiony psikus, na przykład Liżący Łyżki, Trzaskacz Drzwiami czy Żebrak Świec.
- Kiedy Mikołajowie przychodzą i kiedy wracają?
- Stekkjastaur przychodzi pierwszy, w nocy z 11 na 12 grudnia. Potem co noc zjawia się kolejny, aż ostatni, Kertasníkir, przychodzi w nocy z 23 na 24 grudnia. Wracają w góry w tej samej kolejności: pierwszy w Boże Narodzenie, 25 grudnia, a ostatni w święto Trzech Króli, 6 stycznia.
- Po co islandzkie dzieci stawiają but w oknie?
- Od 11 grudnia do Wigilii dzieci przed snem stawiają but na parapecie w sypialni. Mikołaj, który przychodzi tej nocy, zostawia w nim mały prezent, a niegrzecznym dzieciom ziemniaka. Trochę jak w Mikołajki, tylko przez trzynaście nocy z rzędu.
- Co to jest Þorláksmessa?
- Þorláksmessa, dzień św. Thorlaka, przypada 23 grudnia i upamiętnia Þorlákura Þórhallssona, patrona Islandii. Wielu Islandczyków je tego dnia sfermentowaną płaszczkę o bardzo intensywnym zapachu, kończy świąteczne zakupy i wieczorem ubiera choinkę.
- Co dzieje się 6 stycznia?
- Þrettándinn, 6 stycznia, to trzynasty i ostatni dzień świąt na Islandii, w Polsce święto Trzech Króli. W miastach płoną ogniska i strzelają fajerwerki, a według ludowych wierzeń tej nocy wędrują elfy. Tego dnia w góry wraca ostatni Mikołaj, Kertasníkir.
- Kiedy jest pierwsza niedziela Adwentu?
- Adwent zaczyna się cztery niedziele przed świętami. Czwarta niedziela Adwentu to ostatnia niedziela przed Bożym Narodzeniem, a pierwsza wypada trzy tygodnie wcześniej, zawsze między 27 listopada a 3 grudnia.
- Jak nazywają się świece na wieńcu adwentowym?
- Na Islandii to Świeca Proroków, Świeca Betlejemska, Świeca Pasterzy i Świeca Aniołów. W każdą niedzielę Adwentu zapala się jedną nową świecę, więc w czwartą niedzielę palą się wszystkie cztery.
